و شرع ، آنها را مباح و يا مكروه شمرده است ، ولى انسان هرگز اين‌گونه كارها را در انظار مردم انجام نمىدهد و نيز راضى نمىشود كه ديگران از انجام دادن آن آگاه شوند . اگر بنا شود كه ديگران تمام خصوصيات زندگى انسان را تحت مراقبت بياورند ، لذت زندگى و لطف آنكه در آزادى عمل در نهان و درون است ، از بين مىرود . افراد بدبين و كنجكاو در زندگى شخصى مردم ، از نظر پيامبر ، مسلمان حقيقى نيستند و لذا دربارهء آنان چنين فرمود : « يا معشر من اسلم بلسانه و لم يخلص الايمان الى قلبه لا تذمّوا المسلمين و لا تتّبعوا عوراتهم ؛ « 1 » اى كسانى كه به زبان مؤمن هستيد و در دل ايمان نداريد ! مسلمانان را بد مگوييد و از عيوب مخفى آنها تجسس و كنجكاوى مكنيد . » اسلام ، اگرچه جلو كنجكاويهاى مضر و غير سودمند را گرفته ، ولى در موارد استثنايى كه اساس كار و بقاى حيات اجتماعى بر روشن شدن خصوصيات زندگى و اسرار داخلى شخص بستگى دارد ، اجازه داده است كه اين امور تحقيق و بررسى شود ؛ مثلا دختر و پسرى كه مىخواهند پيوند زناشويى ببندند ، يا دو بازرگانى كه مىخواهند دربارهء موضوعى مشتركا سرمايه‌گذارى نمايند و . . . ، حتما بايد از روحيات و خصوصيات زندگى همديگر - تا آنجا كه

--> ( 1 ) . بحار ، ج 75 ، ص 214 ( به نقل از : شيخ صدوق ، ثواب الاعمال ، ص 216 ) .